{"@context":"https://schema.org","@graph":[{"@type":"Article","headline":"Situationeel leiderschap van Hersey en Blanchard","description":"Wat is situationeel leiderschap? De vier stijlen S1 tot S4, hoe je per medewerker en taak kiest en hoe Hersey verschilt van Blanchards SLII.","inLanguage":"nl-NL","author":{"@type":"Organization","name":"Studytube Redactie","url":"https://www.studytube.com/nl"},"publisher":{"@type":"Organization","name":"Studytube"},"mainEntityOfPage":{"@type":"WebPage","@id":"https://www.studytube.com/nl/knowledge/situationeel-leiderschap"},"articleSection":"Competentiemanagement","speakable":{"@type":"SpeakableSpecification","cssSelector":[".pf-def__a",".pf-takeaways__list"]},"datePublished":"2026-09-23","dateModified":"2026-09-23"},{"@type":"DefinedTerm","@id":"https://www.studytube.com/nl/knowledge/situationeel-leiderschap#defined-term","name":"Situationeel leiderschap","description":"Situationeel leiderschap is een leiderschapsmodel waarin de leidinggevende de hoeveelheid sturing afstemt op het niveau van een medewerker bij één specifieke taak. Paul Hersey en Ken Blanchard publiceerden het model in mei 1969. Het model onderscheidt vier stijlen, S1 tot en met S4. Er bestaan twee versies: Hersey bepaalt het niveau met readiness (kunnen en willen), Blanchards SLII uit 1985 met het ontwikkelingsniveau (competentie en commitment).","url":"https://www.studytube.com/nl/knowledge/situationeel-leiderschap","inLanguage":"nl-NL","inDefinedTermSet":{"@type":"DefinedTermSet","name":"Studytube Kennisbank","url":"https://www.studytube.com/nl/ld-kennis"}},{"@type":"FAQPage","mainEntity":[{"@type":"Question","name":"Wat zijn de 4 fasen van situationeel leiderschap?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"De vier fasen zijn de ontwikkelingsniveaus die een medewerker per taak doorloopt. In Blanchards SLII, vrij vertaald: enthousiaste beginner, gedesillusioneerde leerling, bekwame maar voorzichtige bijdrager en zelfstandige presteerder, met de stijlen instrueren, coachen, ondersteunen en delegeren. Hersey gebruikt een vergelijkbare schaal: readiness, van R1 tot R4."}},{"@type":"Question","name":"Wat zijn de niveaus S1, S2, S3 en S4 van situationeel leiderschap?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Het zijn de vier stijlen, van veel naar weinig sturing. S1: je beslist en geeft instructies. S2: je beslist, legt uit en gaat het gesprek aan. S3: veel relatiegericht en weinig taakgericht gedrag. S4: weinig van beide, je delegeert."}},{"@type":"Question","name":"Wat is het verschil tussen Hersey en Blanchard?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Ze publiceerden het model samen in 1969 en ontwikkelden daarna elk een eigen versie. Hersey bepaalt het niveau van de medewerker met readiness: kunnen en willen, R1 tot R4. Blanchards SLII uit 1985 gebruikt het ontwikkelingsniveau: competentie en commitment, D1 tot D4."}},{"@type":"Question","name":"Is situationeel leiderschap wetenschappelijk bewezen?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Het bewijs is beperkt en voorwaardelijk. Graeff (1983) schreef dat onduidelijkheid over het vaststellen van de 'maturity' van een medewerker, samen met andere problemen, de praktische bruikbaarheid ernstig beperkt. Vecchio (1987) concludeerde na onderzoek onder 303 docenten dat de theorie mogelijk alleen opgaat voor bepaalde typen medewerkers."}},{"@type":"Question","name":"Hoe bepaal je welke leiderschapsstijl past bij een medewerker?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Kijk naar één concrete taak en beoordeel wat de medewerker al kan en hoe gemotiveerd en zeker die is. Vraag ook naar de eigen inschatting van de medewerker. Hoe lager het niveau bij die taak, hoe meer sturing; hoe hoger, hoe meer ruimte."}},{"@type":"Question","name":"Wanneer ontwikkelden Hersey en Blanchard situationeel leiderschap?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"In mei 1969. Paul Hersey en Ken Blanchard publiceerden het model toen als 'life cycle theory of leadership' in het Training and Development Journal. Blanchard introduceerde in 1985 zijn eigen versie, SLII."}}]},{"@type":"BreadcrumbList","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https://www.studytube.com/nl"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kennisbank","item":"https://www.studytube.com/nl/ld-kennis"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Leiderschapsstijlen","item":"https://www.studytube.com/nl/knowledge/leiderschapsstijlen"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Situationeel leiderschap","item":"https://www.studytube.com/nl/knowledge/situationeel-leiderschap"}]}]}
Producten
Bekijk onze producten
Skill Navigator

Moeiteloos impact maken met skill based leren

Learning Experience Platform

Vind altijd jouw ideale leerervaring, met behulp van AI

Learning Management Systeem

Meer controle over leren, in minder tijd

AI Auteurstool

Jouw eigen unieke, bedrijfsspecifieke content

Online Trainingsbibliotheek

Toekomstgericht leren met onze trainingsbibliotheek

Online Trainingsbibliotheek

17k + gecurereerde lessen in één abbonement

De Opleidingsintermediair

Externe klassikale trainingen van topkwaliteit

Event Management

Maximaliseer tijdsbesparing bij organisatie van trainingen

Services
Customer Community
Integraties
Learning Center
Technical Support
Implementatie
Customer Success
Customer Service
Oplossingen
Bekijk onze oplossingen
Onboarding

Maak insiders van nieuwkomers, in een mum van tijd

Compliance

Compliance met gemak

Kennisdeling

Borg en deel eenvoudig waardevolle kennis

Upskilling & Reskilling

Geef je team vandaag de vaardigheden van morgen

Regie over eigen ontwikkeling

Ontwikkel potentieel door zelfgestuurd leren

Sectoren
Gemeente
Bouw
MKB
Zakelijke dienstverlening
Kinderopvang
Onderwijs
Uitzend
Zorg
Öffentlicher Sektor
Inspiratie
Inspiratie
Blog

De laatste artikelen over leren en ontwikkelen

Case Studies

De succesverhalen van onze klanten

Downloads

Verdiep je in L&D met onze e-books en klantverhalen

Learning Unplugged

Rein in die geteilte Lernverantwortung

Product Updates

Our latest product updates

de Impact Podcast

Inzichten die jou verder helpen

Webinars & Events

Interessante talks, webinars en events

Learning & Development Monitor

Unsere große Studie zur Personalentwicklung

L&D Impact Scan

Based on your business goals

Benchmark

Vergelijk jezelf met anderen en leer ervan

Maximale impact met leren? 7 praktische tips van Nick van Dam
Lees meer
Over ons
Over Studytube
Over ons

Het verhaal achter het meest inspirerende leerplatform

Werken bij Studytube

Studytube groeit hard! Word jij de volgende Tuber?

Partner

Bereik 600+ toporganisaties met jouw aanbod

Contact

Vragen of opmerkingen? Wij helpen je graag!

Gründe für Studytube

Warum wir der richtige Partner an Ihrer Seite sind

AI en leren & ontwikkelen: de sleutel tot succes voor moderne organisaties
Lees meer
Log inBoek een demo
NL
EN
NL
DE
Home
/
Kennisbank
/
Leiderschapsstijlen
/
Situationeel leiderschap
Leiderschapsstijlen

Situationeel leiderschap: welke stijl past bij welke medewerker?

Lees in dit artikel hoe je situationeel leiderschap toepast: de vier stijlen van instrueren tot delegeren, wanneer je van stijl wisselt, hoe Hersey en Blanchard verschillen en wat de kritiek is.

Welke stijl past, hangt af van hoe ver een medewerker is met één bepaalde taak. Wie de taak nog moet leren, krijgt duidelijke instructies (S1). Wie de taak half onder de knie heeft, krijgt uitleg en een gesprek (S2). Wie de taak grotendeels beheerst, krijgt vooral steun (S3). Wie de taak zelfstandig aankan, krijgt ruimte en verantwoordelijkheid (S4). Dat is situationeel leiderschap, het model van Paul Hersey en Ken Blanchard uit 1969.

Situationeel leiderschap, ook wel situationeel leidinggeven, is een van de bekende modellen voor leidinggeven. Wij zien de leidinggevende als de grootste versneller of rem op leren in een team, en dit model draait om precies dat: begeleiding afstemmen op iemands ontwikkeling. Daarom lees je hieronder per stijl wat die doet voor de groei van een medewerker.

In het kort

  • Situationeel leiderschap koppelt vier stijlen, S1 tot en met S4, aan het niveau van een medewerker bij één taak: hoe verder iemand is, hoe minder sturing.
  • Hersey en Blanchard publiceerden het model in mei 1969. SLII is de eigen versie die Blanchard in 1985 introduceerde.
  • Hersey meet readiness: kunnen en willen, van R1 tot R4. Blanchard meet het ontwikkelingsniveau: competentie en commitment, van D1 tot D4.
  • Kies de stijl per taak, leg je inschatting naast die van de medewerker en schuif mee zodra iemand groeit.
  • Onderzoek geeft het model beperkte en voorwaardelijke steun. Gebruik het als gedeelde taal over sturing en ontwikkeling, samen met de medewerker.

Wat is situationeel leiderschap?

Situationeel leiderschap is een leiderschapsmodel waarin de leidinggevende de hoeveelheid sturing afstemt op het niveau van een medewerker bij één specifieke taak. Paul Hersey en Ken Blanchard publiceerden het model in mei 1969. Het model onderscheidt vier stijlen, S1 tot en met S4. Er bestaan twee versies: Hersey bepaalt het niveau met readiness (kunnen en willen), Blanchards SLII uit 1985 met het ontwikkelingsniveau (competentie en commitment).

Onderdeel van
Leiderschapsstijlen

Wat zijn de niveaus S1, S2, S3 en S4 van situationeel leiderschap?

S1 tot en met S4 zijn de vier stijlen van leidinggeven. Ze verschillen in taakgericht gedrag (beslissen, instructies geven) en relatiegericht gedrag (uitleggen, luisteren, steunen). S1 combineert veel taakgericht met weinig relatiegericht gedrag, S2 veel van beide, S3 veel relatiegericht met weinig taakgericht gedrag, S4 weinig van beide.

De tabel zet de twee versies naast elkaar, van veel naar weinig sturing. De diagnose verschilt per versie.

  • S1 — Wat je doet (Hersey): Telling: je beslist en geeft instructies · Readiness (Hersey): R1, laag: bij deze taak nog niet in staat en onzeker · Stijl en niveau in SLII (Blanchard): Directing (instrueren) bij D1, de Enthusiastic Beginner
  • S2 — Wat je doet (Hersey): Selling: je beslist, legt uit en gaat het gesprek aan · Readiness (Hersey): R2, gemiddeld · Stijl en niveau in SLII (Blanchard): Coaching (coachen) bij D2, de Disillusioned Learner
  • S3 — Wat je doet (Hersey): Participating: veel relatie, weinig taak · Readiness (Hersey): R3, gemiddeld · Stijl en niveau in SLII (Blanchard): Supporting (ondersteunen) bij D3, de Capable but Cautious Contributor
  • S4 — Wat je doet (Hersey): Delegating: weinig taak, weinig relatie · Readiness (Hersey): R4, hoog · Stijl en niveau in SLII (Blanchard): Delegating (delegeren) bij D4, de Self-Reliant Achiever

Hersey noemt het niveau van de medewerker Performance Readiness: kunnen en willen. Blanchard kijkt naar competentie (kennis en vaardigheden) en commitment (motivatie en zelfvertrouwen). Hoe dit model zich verhoudt tot de andere modellen, lees je in het overzicht van leiderschapsstijlen.

Wat zijn de 4 fasen van situationeel leiderschap?

De vier fasen zijn de ontwikkelingsniveaus die een medewerker bij een nieuwe taak doorloopt. Blanchards SLII wil mensen van enthousiaste beginner naar zelfstandige presteerder brengen, met per fase een andere stijl (de namen hieronder zijn vrij vertaald):

  • Enthousiaste beginner: instrueren. Veel zin, weinig kunde. Duidelijke doelen, voordoen en snelle terugkoppeling geven die energie richting.
  • Gedesillusioneerde leerling: coachen. De taak valt tegen en de motivatie zakt. Blijf sturen op het werk en investeer in het gesprek; hoe je dat doet, lees je in feedback geven op de werkvloer.
  • Bekwame maar voorzichtige bijdrager: ondersteunen. De kunde is er, het zelfvertrouwen groeit nog. Laat de aanpak bij de medewerker en help waar de twijfel zit.
  • Zelfstandige presteerder: delegeren. Geef taak en verantwoordelijkheid uit handen en blijf bereikbaar.

Blanchard stelt dat te veel en te weinig sturing allebei de ontwikkeling van mensen schaden. Zo wordt de stijl van een leidinggevende een versneller of een rem op leren.

Een voorbeeld: een ervaren planner krijgt nieuwe roostersoftware. Voor het plannen past delegeren, voor de software instructie. Dezelfde persoon krijgt dus twee stijlen, afhankelijk van de taak.

Waarin verschillen de versies van Hersey en Blanchard?

Paul Hersey en Ken Blanchard publiceerden het model in mei 1969 in het Training and Development Journal, als 'life cycle theory of leadership'. In hetzelfde jaar verscheen Management of Organizational Behavior, waaraan Blanchard meeschreef. Daarna ontwikkelde elk het model in een eigen organisatie verder: Blanchard richtte in 1979 mede The Ken Blanchard Companies op en introduceerde in 1985 SLII, en Hersey's Center for Leadership Studies (CLS) noemt zich de enige aanbieder van de Situational Leadership®-methode.

Het wezenlijke verschil zit in de diagnose. Hersey bepaalt readiness, kunnen en willen, van R1 tot R4. SLII bepaalt het ontwikkelingsniveau, competentie en commitment, van D1 tot D4. Ook het vertrekpunt verschilt: bij Hersey hoort S1 bij iemand die een taak nog niet kan en onzeker is, bij Blanchard bij de enthousiaste beginner.

Daarnaast verschillen de namen: telling, selling, participating en delegating bij Hersey, directing, coaching, supporting en delegating in SLII. CLS voert inmiddels ook nieuwere namen, zoals Directing/Guiding, Coaching en Collaborating. Veel Nederlandse uitleg haalt de versies door elkaar. Je leest dan dat het model uit de jaren zeventig stamt, of dat instrueren, coachen, ondersteunen en delegeren de stijlen van Hersey en Blanchard samen zijn. Die Nederlandse namen horen bij SLII. Herken de versie aan de diagnose: R1 tot R4 is Hersey, D1 tot D4 is Blanchard.

Hoe pas je situationeel leidinggeven toe in je team?

Vijf stappen, per medewerker en per taak:

  1. Kies één concrete taak. Het ontwikkelingsniveau verschilt per doel: iemand kan bij de ene taak beginner zijn en bij de andere expert.
  2. Beoordeel kunnen en willen. Wat kan de medewerker al, en hoe gemotiveerd en zeker is die bij deze taak?
  3. Leg je inschatting naast die van de medewerker. Vraag hoe die het zelf ziet; de cijfers hieronder laten zien waarom.
  4. Kies de stijl en benoem die. Zeg welke stijl je kiest en waarom, zodat de medewerker weet wat die kan verwachten.
  5. Spreek af wanneer je opnieuw kijkt. Bepaal het niveau opnieuw in het volgende ontwikkelgesprek en leg de volgende stap vast in een persoonlijk ontwikkelingsplan.

In de L&D Monitor 2026 noemt 69% van de leidinggevenden de eisen van een rol duidelijk, tegen 54% van de medewerkers (Nederland, 252 leidinggevenden en 506 medewerkers). Bij 252 leidinggevenden ligt de foutmarge rond de 6 procentpunt, dus het verschil is groter dan de meetonzekerheid. Leidinggevenden schatten die duidelijkheid 15 procentpunt hoger in, en juist op hun inschatting rust dit model.

Ook bij stap 5 kijken leidinggevenden en medewerkers verschillend. In dezelfde Monitor zegt 72% van de leidinggevenden dat feedback uit functionerings- of ontwikkelgesprekken systematisch wordt gebruikt om concrete ontwikkelstappen te bepalen, tegen 55% van de medewerkers: een verschil van 17 procentpunt, het grootste tussen beide groepen in het onderzoek. Wat je daarna op de werkvloer doet, lees je in vier tips om competenties op de werkvloer te ontwikkelen.

Wanneer stap je over naar een andere stijl?

Je schuift op zodra de medewerker bij die taak een niveau verder is, en terug als de situatie verandert. Let op vier signalen:

  • De taak lukt zonder jouw instructies. Stuur minder: van instrueren naar coachen of ondersteunen.
  • De motivatie zakt na een goede start. Coach: blijf sturen op de taak en investeer in het gesprek.
  • Iemand kan het, maar vraagt steeds om bevestiging. Ondersteun het zelfvertrouwen en laat de aanpak los.
  • Er komt een nieuwe taak, tool of rol bij. Begin voor die taak opnieuw bij de diagnose, ook bij ervaren mensen.

Overstappen gaat dus in twee richtingen: minder sturing als iemand groeit, meer bij een nieuwe taak.

Wat is de kritiek op situationeel leiderschap?

Het onderzoek geeft situationeel leiderschap beperkte en voorwaardelijke steun. Graeff schreef in 1983 in de Academy of Management Review dat de onduidelijkheid over het vaststellen van 'job-relevant maturity', samen met andere problemen in het normatieve model, de praktische bruikbaarheid ernstig beperkt. Hij wees ook op problemen met het LEAD-instrument.

Vecchio toetste de theorie in 1987 bij 303 docenten op 14 middelbare scholen. Volgens hem gaat de theorie mogelijk alleen op voor bepaalde typen medewerkers: recent aangenomen medewerkers hebben mogelijk meer taakstructuur nodig en waarderen die ook. Handig om te weten bij het inwerken van nieuwe medewerkers.

Later volgden een kritische review van Graeff (1997) en een test van drie versies van de theorie door Thompson en Vecchio (2009), beide in The Leadership Quarterly.

Graeffs kritiek raakt de diagnose, en daar draait het model om. Wie het model wetenschappelijk bewezen noemt, gaat verder dan het onderzoek. Gebruik het als gesprekstaal en maak de diagnose samen met de medewerker.

Wat kan L&D met situationeel leiderschap?

Voor L&D is situationeel leiderschap vooral een gespreksmodel om leidinggevenden mee toe te rusten: oefen de diagnose per taak en koppel de uitkomst aan een concrete ontwikkelstap. De Monitor-cijfers laten zien waar het nu schuurt: leidinggevenden zien meer duidelijkheid en opvolging dan hun medewerkers.

Wil je zien hoe je leren en ontwikkelen per medewerker organiseert en opvolgt? Plan een demo van Studytube.

Bronnen

Alle bronnen zijn geraadpleegd op 23 september 2026.

  • Hersey en Blanchard, Life Cycle Theory of Leadership, Training and Development Journal 23(5), 26–34, mei 1969: eric.ed.gov
  • Ken Blanchard, biografie en tijdlijn: lead.blanchard.com
  • Center for Leadership Studies, Situational Leadership®: situational.com
  • Center for Leadership Studies, de vier stijlen: situational.com/blog
  • Ken Blanchard, A Situational Approach to Effective Leadership, 22 augustus 2019: blanchard.com
  • The Ken Blanchard Companies, SLII: blanchard.com
  • Graeff (1983), Academy of Management Review 8(2), 285–291: journals.aom.org
  • Vecchio (1987), Journal of Applied Psychology 72(3), 444–451: doi.org
  • Graeff (1997), The Leadership Quarterly 8(2), 153–170, DOI 10.1016/S1048-9843(97)90014-X (alleen bibliografisch gecontroleerd)
  • Thompson en Vecchio (2009), The Leadership Quarterly 20(5), 837–848: psycnet.apa.org (alleen bibliografisch gecontroleerd)
  • Studytube, L&D Monitor 2026, Nederland, Bilendi-panel, januari tot februari 2026: studytube.com/nl/l-d-monitor-2026
  • Nederlandse uitlegpagina's uit de zoekresultaten, vergeleken met de primaire bronnen hierboven

Auteur

Studytube Redactie

Inhoudsopgave

Heading 2
Heading 3

Verder in dit thema

Leiderschapsstijlen
Pijler

Leiderschapsstijlen

Welke leiderschapsstijlen zijn er? De modellen met 3, 4, 6 en 8 stijlen op een rij, en per stijl wat die doet voor de ontwikkeling van je team.
Lees de pijler

Veelgestelde vragen

Wat zijn de 4 fasen van situationeel leiderschap?

De vier fasen zijn de ontwikkelingsniveaus die een medewerker per taak doorloopt. In Blanchards SLII, vrij vertaald: enthousiaste beginner, gedesillusioneerde leerling, bekwame maar voorzichtige bijdrager en zelfstandige presteerder, met de stijlen instrueren, coachen, ondersteunen en delegeren. Hersey gebruikt een vergelijkbare schaal: readiness, van R1 tot R4.

Wat zijn de niveaus S1, S2, S3 en S4 van situationeel leiderschap?

Het zijn de vier stijlen, van veel naar weinig sturing. S1: je beslist en geeft instructies. S2: je beslist, legt uit en gaat het gesprek aan. S3: veel relatiegericht en weinig taakgericht gedrag. S4: weinig van beide, je delegeert.

Wat is het verschil tussen Hersey en Blanchard?

Ze publiceerden het model samen in 1969 en ontwikkelden daarna elk een eigen versie. Hersey bepaalt het niveau van de medewerker met readiness: kunnen en willen, R1 tot R4. Blanchards SLII uit 1985 gebruikt het ontwikkelingsniveau: competentie en commitment, D1 tot D4.

Is situationeel leiderschap wetenschappelijk bewezen?

Het bewijs is beperkt en voorwaardelijk. Graeff (1983) schreef dat onduidelijkheid over het vaststellen van de 'maturity' van een medewerker, samen met andere problemen, de praktische bruikbaarheid ernstig beperkt. Vecchio (1987) concludeerde na onderzoek onder 303 docenten dat de theorie mogelijk alleen opgaat voor bepaalde typen medewerkers.

Hoe bepaal je welke leiderschapsstijl past bij een medewerker?

Kijk naar één concrete taak en beoordeel wat de medewerker al kan en hoe gemotiveerd en zeker die is. Vraag ook naar de eigen inschatting van de medewerker. Hoe lager het niveau bij die taak, hoe meer sturing; hoe hoger, hoe meer ruimte.

Wanneer ontwikkelden Hersey en Blanchard situationeel leiderschap?

In mei 1969. Paul Hersey en Ken Blanchard publiceerden het model toen als 'life cycle theory of leadership' in het Training and Development Journal. Blanchard introduceerde in 1985 zijn eigen versie, SLII.

Leidinggevenden ontwikkelen op de skills die hun rol vraagt?

Bekijk in een demo hoe je leiderschapsskills per functie vastlegt, medewerker en manager die beoordelen, een 360-graden feedbackronde houdt en passende leercontent krijgt.

Plan een demo
Studytube
Over onsVacaturesContactLegal documentationPrivacyverklaringCookie statementInformation security
Producten
Skill NavigatorLXPLMSAI AuteurstoolOnline TrainingsbibliotheekeLearning SubscriptionsEvent Management
Oplossingen
OnboardingComplianceKennisdelingUpskilling & ReskillingEigenaarschap
Inspiratie
BlogWebinars & videosDownloadsCase studies
Sectoren
GemeenteBouwMKBZakelijke dienstverleningKinderopvangOnderwijsUitzendZorg
Services
Customer CommunityTechnical SupportIntegratiesLearning CenterImplementatieCustomer SuccesCustomer Service
© 2026 Studytube B.V. | KVK: 51290901 | BTW: NL8232.14.333.B01